اين را هم بيفزاييم كه بسيارى از عباراتى كه نقل كرده‌ايم مغلوط بوده است بخصوص در كتاب مجمع الفائده و مبسوط و سرائر كه حتى الإمكان آنها را تصحيح كرده‌ايم و چه بسا هنوز اغلاطى باشد كه موفق به تصحيح آنها نشده‌ايم و موارد مشكوك الصحة را با علامت تكذيه ( كذا ) مشخص كرده‌ايم . همچنانكه ملاحظ مىشود غنا و مباحث مربوط به آن در آثار قدما در اين ابواب از كتابهاى فقهى ذكر شده است : الف ) كتاب شهادات ، در بحث از صفات شاهد ، مانند مبسوط و خلاف شيخ طوسى . ب ) كتاب متاجر ، در بحث از مكاسب حرام ، مانند مقنعهء شيخ مفيد ، نهايهء شيخ طوسى ، كافى ابو الصلاح حلبى ، مراسم سلار ، مهذّب قاضى ابن برّاج ، سرائر ابن ادريس ، مختلف علامه حلَّى و برخى كتابهاى ديگر . ج ) در برخى از كتابها ، هم در كتاب متاجر و هم شهادات بحث شده است مانند شرائع ، مختصر نافع از محقّق حلَّى و قواعد ، تحرير ، ارشاد از علامه حلَّى و مسالك از شهيد ثانى . د ) در كتاب حدود در باب حد شرب خمر و مانند آن ، مانند فقيه ، مقنع ، فقه الرضا عليه السلام . ه ) در كتاب نكاح به مناسبت غناى مغنّيه در مجالس عروسى و نواختن آلات لهو در آن مجالس مانند ، مبسوط شيخ ، تذكرهء علامه و مهذّب ابن برّاج . و ) در كتاب صلاة در اين بحث كه اذان و قرائت نماز نبايد به نحو غنايى باشد ، مانند دروس شهيد كه علاوه بر كتاب شهادات و متاجر در كتاب صلاة هم به اين مسأله اشاره كرده است . براى اينكه براى فقه پژوهان اين جهات نيز مشخص باشد در پاورقيها علاوه بر ذكر مجلدات و صفحات منابع ، نام ابواب فقهى را هم ذكر كرده‌ايم . برخى از متأخّران مانند شيخ انصارى ( قدّس سرّه ) هر چند بحث غنا را در مكاسب محرّمه آورده‌اند ولى از غنا و مباحث مربوط به آن در اين چند جا بحث كرده‌اند :